3/2014


szkoła mistrzów fortepianu 2012

Częściowo zrealizowany ze środków Ministerstwa Kultury w ramach programu operacyjnego "Promocja Czytelnictwa"




1.08.2014 - Program VIII. Festiwalu Twórczości Religijnej Fide et Amore Żory ’2014

13-21.09.2014 - III Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny Halina Czerny-Stefańska in memoriam w Poznaniu

Kompas skrzypka część I znów w sprzedaży!!!

VII Festiwal Muzyki Kameralnej i Organowej

29.05 i 1.06 2014 PROJEKCJE. KONCERT PAMIĘCI WOJCIECHA KILARA

24.05.2014 r., godz. 19.00 - Wystąpi #ENSEMBLE oraz kameraliści z Polskiej Orkiestry SINFONIA IUVENTUS

16.04.2014, godz. 18.45 - Filharmonia Zabrzańska serdecznie i gorąco zaprasza na Koncert Pasyjny

30 kwietnia - 10 maja 2014

13.04, 16.08, 2.11, 27.12 - ANNUM FESTIVAL

14 kwietnia 2014 - Beatus Vir


Przed wyborem smyczka - numer: 2/2008

Anna Szelińska-Mikus

Wybór smyczka jest sprawą bardzo indywidualną. Smyczek należy dobierać nie tylko do ręki i preferencji muzyka, ale także do instrumentu, jego barwy i natężenia dźwięku.

Smyczek wywodzi się od łuku myśliwskiego. Od VIII wieku aż do późnego średniowiecza smyczki były bardzo prymitywne – na drewniany pręt naciągano końskie włosie. Od XII wieku zaczęto udoskonalać smyczek, wycinając żabkę wraz z prętem z jednego kawałka drewna. Dzięki temu linia łuku zmniejszyła się. Włosie napinano przy pomocy kciuka. W XVI wieku zmienił się kształt pręta, wygięcie łuku jeszcze bardziej się zmniejszyło, pojawiły się wyraźnie uformowane główka i żabka. Żabka ułatwiała w dużym stopniu uchwyt smyczka.W XVII wieku smyczek zaczął bardzo szybko ewoluować. Żabka oddzieliła się od pręta, wprowadzono mechanizm naciągający włosie, początkowo w formie ząbkowanej płytki nad żabką na wierzchniej części pręta. Ponieważ jednak naprężenie włosia zmienia się zależnie od wilgotności powietrza, po pewnym czasie każdy naciąg słabł. Naprężenie włosia korygował kciuk, ale to nie wystarczyło. Wraz ze zmianą krzywizny pręta zmieniał się kształt główki, odległość pręta od włosia oraz kształt żabki. Istotna była także ilość włosia – smyczki z XVII wieku miały od 80 do 100 włosów, współczesne mają ich od 150 do 200.

Nowinki techniczne

Około 1720 roku został wynaleziony mechanizm ze śrubką naciągającą włosie, ale jeszcze w 1765 roku w Londynie uważano to za coś nowego.Smyczki o wypukłej krzywiźnie (łukowate) były dużo lepsze do gry akordowej, ponieważ grając akordy, można było zaczepić aż cztery struny jednocześnie. Niestety nie można było wykonywać wielu rodzajów artykulacji.W pierwszej połowie XVIII wieku Tartini zwiększył długość smyczka i wyprostował pręt, a w drugiej połowie XVIII wieku, około 1790 roku François Tourte (1747–1835) zmienił i udoskonalił smyczek, stwarzając idealny model, który odpowiadał wszystkim wymaganiom techniki skrzypcowej. Jego nazwisko stało się symbolem doskonałego smyczka.Tourte zmienił kształt pręta na krzywiznę wklęsłą. W Ameryce Południowej (Meksyku i Brazylii) wyszukał drewno fernambukowe, jednocześnie elastyczne i twarde. Jak na tamte czasy pręty Tourte’a są stosunkowo długie, mają do 75 cm, są lekkie, elastyczne i smukłe. To Tourte umieścił punkt ciężkości w odległości 19 cm od karafułki (żabki) – między tym punktem a główką znajduje się pole o najwyższej elastyczności.Ulepszył też żabkę. Otrzymała ostateczną formę i została ściśle dopasowana do pręta (pojawiła się zasuwka z masy perłowej, mosiężna klamra, służąca do rozpłaszczenia taśmy najwyższej klasy włosia). Wprowadził metalową śrubkę z nakrętką, umożliwiającą regulację napięcia włosia.

Drewno na wagę złota

W tym samym czasie w Londynie John Kew Dodd (1752–1839) wprowadził prawie identyczne zmiany w budowie smyczka. Obaj panowie się nie znali i nie wiedzieli nic o swoich pracach nad udoskonalaniem smyczków.Od czasów Tourte’a zaczęto poszukiwać innych gatunków drewna na pręty. Próbowano wykorzystywać drewno wężowe, brazylijskie, bukowe, ale w rezultacie wielu eksperymentów okazało się , że najlepsze jest drewno fernambukowe, a wykonane z niego smyczki są elastyczne, sprężyste, najmniej się krzywią i nie odkształcają. Przy wyborze drewna ważna jest równomierność i gęstość słojów, dlatego dobierano drewno najlepsze gatunkowo, o ścisłych słojach, które po wycięciu biegły wzdłuż pręta. Smyczek, który miałby skośne słoje, mógłby łatwo pęknąć. Do budowy pręta dawniej i dzisiaj są więc wykorzystywane różne gatunki drzew, ale przede wszystkim jednak drewno fernambukowe, wężowe, brazylijskie oraz różne egzotyczne gatunki o właściwościach zbliżonych do fernambuku, jak na przykład manilkala kauki.Istotna jest też waga i długość smyczka. Współczesny smyczek skrzypcowy waży 40,5–71,5 g, do altówki – 56,5–71,5 g, do wiolonczeli – 42,5–85 g, kontrabasowy – 71–85 g. Długość smyczka znormalizowała się. Obecnie smyczek skrzypcowy i do altówki mają po 750 mm, zaś wiolonczelowy – 720 mm.

Wybór smyczka

Forma smyczka była i jest różnorodna. Jego przekrój może być zarówno okrągły, ośmiokątny (hexagonalny), jak i rowkowy (w smyczkach barokowych).Żabki wytwarzano z przeróżnych materiałów. W baroku stosowano kość słoniową, heban, drewno fernambukowe. Z tych gatunków wykonywano także śrubki. Obecnie żabki są robione z palisandru, hebanu, drewna fernambukowego, kości i rogu bawolego.Budowanie smyczka na wzór barokowego jest ważne nie tylko pod względem estetycznym. Istotne są wzajemne jego relacje z wagą, środkiem ciężkości, elastycznością itd. Współczesny smyczek musi być funkcjonalny. Drewno użyte do wykonania pręta może być także wykorzystane na żabkę i śrubkę. Jeśli pręt jest z drewna wężowego, żabka i śrubka mogą być wykonane także z tego gatunku drewna lub z hebanu, kości bawolej czy innego substytutu dawniej używanej kości słoniowej.Wybierając smyczek, należy zwrócić uwagę, czy słoje są gęste i biegną wzdłuż pręta. W smyczku współczesnym wygięcie pręta powinno być umiarkowane, tzn. po rozluźnieniu włosia ledwie dotykać pręt. Wybór smyczka jest sprawą bardzo indywidualną. Smyczek należy dobierać nie tylko do ręki i preferencji muzyka, ale także do instrumentu, jego barwy i natężenia dźwięku. Najlepiej zasięgnąć opinii znawcy, który sprawdzi smyczek pod każdym względem. Najbardziej charakterystyczna jest główka smyczka, która utrzymuje prawie całe napięcie pręta, jeśli jest zbyt delikatna, może pęknąć. Jeśli jest zbyt gruba, może spowodować dysproporcję w rozmieszczeniu ciężaru smyczka.Nie jest prawdą, że do nauki gry na instrumencie nadaje się jakikolwiek smyczek. Byle jak wykonany i dodatkowo ze złego materiału, uniemożliwia osiągnięcie dobrych wyników, zarówno technicznych, jak i dźwiękowych. Natomiast, pamiętajmy, że mając na przykład stary smyczek, który jest lekko skrzywiony i nie ma odpowiedniego łuku, możemy go wyprostować i zahartować u lutnika oraz założyć nowe włosie. Waga smyczka jest natomiast sprawą po części indywidualną i zależy od tego, do jakiego instrumentu i grania jakiej muzyki będzie smyczek używany.

Wady smyczków

Podstawowe wady:

– gięcie się smyczka na boki,

– źle rozmieszczony środek ciężkości,

– zbyt sztywny pręt.

Te trzy wady świadczą o złej konstrukcji smyczka. Takiego nie należy kupować. Smyczki skrzypcowe, do altówki, wiolonczelowe i kontrabasowe, jak i smyczki budowane na wzór dawnych (barokowych, klasycznych) nie mogą mieć tego rodzaju wad.

powrót

Krzyżówka
Słownik

Ustaw jako stronę startową

Prześlij znajomym


Książki
Podręczniki
Czasopisma
Płyty CD



2003    2004    2005    2006    2007    2008    2009    2010    2011    2012    2013   

Numer poprzedni




Licznik odwiedzin:

1


Gdzie kupić    Redakcja    Misja    Kontakt   

Zobacz nas w:
facebook logo