3/2017


szkoła mistrzów fortepianu 2012

Częściowo zrealizowany ze środków Ministerstwa Kultury w ramach programu operacyjnego "Promocja Czytelnictwa"




Wielka Gala - podsumowanie

27 Festiwal Mozartowski w Warszawie dobiegł końca.

WIELKA GALA OPEROWA, ZAKOŃCZENIE 27. FESTIWALU MOZARTOWSKIEGO W WARSZAWIE

11 lipca – Teatr Warszawskiej Opery Kameralnej

9 lipca - Studio Koncertowe Polskiego Radia imienia Witolda Lutosławskiego

7 lipca 2017 – Zamek Królewski w Warszawie

5.07.2017 Koncert w Wiedeńskim stylu A.D. 1783

3.07.2017 - Msza c-moll, Kościół Seminaryjny

3.07.2017 Meccore String Quartet

Marek Dudek | Lwowski kamerton


Odchudzony klarnet - - klarnet

Odchudzony klarnet

Klarnet C Lyons został skonstruowany w Wielkiej Brytanii około 1990 roku przez zespół konstruktorów, kierowany przez Grahama Lyonsa. Celem budowniczych było stworzenie klarnetu dla dzieci, czyli instrumentu małego, lekkiego, z otworami umieszczonymi blisko siebie (uwzględniającego mniejsze palce) i odpornego na usterki.

We wrześniu 2003 roku rozpocząłem nauczanie gry na klarnecie marki Lyons w OSM I i II st. im. H. Wieniawskiego w Łodzi. Troje moich 7-letnich uczniów nabyło instrumenty w firmie Music Accessories & More Michała Piotrowskiego w Bydgoszczy. Jeden taki klarnet kosztował około 1200 zł (z bardzo praktycznym plastikowym futerałem w kształcie walca). Rodzice uczniów uważali wówczas, że jest zbyt drogi. Mówili: „wygląda jak zabawka”. Ale według mnie walory użytkowe tego instrumentu były znaczne i odpowiadały cenie. Szczególne wrażenie robiła jego lekkość. Klarnet C Lyons został skonstruowany w Wielkiej Brytanii około 1990 roku przez zespół konstruktorów, kierowany przez Grahama Lyonsa. Celem budowniczych było stworzenie klarnetu dla dzieci, czyli instrumentu małego, lekkiego, z otworami umieszczonymi blisko siebie (uwzględniającego mniejsze palce) i odpornego na usterki. Skonstruowany w stroju C klarnet został wykonany z trwałego plastiku, a poduszki – z wodoszczelnej gumy silikonowej.

Przyjazny dzieciom

Klapy i poduszki mogą być z łatwością demontowane. W razie awarii wymienia się cały element. Instrument waży tylko 200 gramów, dzięki czemu już 7-letnie dzieci mogą ćwiczyć bez uczucia naprężenia i bólu. Należy podkreślić niewielki (w porównaniu z klarnetem B) nacisk na kciuk prawej ręki, często bolący klarnecistów. System palcowania jest identyczny jak w klarnecie systemu francuskiego. Instrument ma pełną skalę chromatyczną (z wyjątkiem dźwięku es 3). Brak mu tylko klap dublujących dźwięki: dis 1, fis 1, h1, c 2, cis 2, fis 2, które mogą być palcowane tylko jednym sposobem. Klarnet Lyons nie ma klap trylowych. Wyposażony jest w ustnik i stroik wielkości stosowanej w klarnecie Es. Jego barwa jest jednak bogatsza niż klarnetu Es. W 1993 roku klarnet C Lyons otrzymał prestiżową nagrodę British Design Award. Komisja nagradzająca nowy instrument podkreślała: „Produkt jest znacznie bardziej przyjazny dzieciom. Firma Lyons uwzględniła w swym projekcie wszystkie czynniki, które znacznie utrudniały dzieciom naukę gry na klarnecie: wagę, rozmiar, odporność na zniszczenie, łatwość wydobycia dźwięku. W pionierski sposób został też użyty plastik oraz możliwość jego odlewania, w rezultacie czego powstał bardzo «odchudzony» instrument o dobrych cechach akustycznych”.

Początki nauczania gry na klarnecie Lyons nie różniły się zasadniczo od moich 16-letnich doświadczeń w kształceniu na klarnecie B. Nowością było to, że wcześniej nie uczyłem 7-latków. Myślę, że dzięki niewielkim rozmiarom klarnetu i ustnika Lyons dzieci mogły o wiele łatwiej niż w klarnecie B opanować zadęcie i przykrywanie dziurek.

Do ustnika fabrycznego Lyons stosowaliśmy stroiki do klarnetu Es firmy „Vandoren” numer 1 oraz 2. Mały ustnik ułatwiał odpowiednie ułożenie ust czy korygowanie błędów występujących w procesie zadęcia. Po kilku miesiącach użytkowania ustnika stwierdziłem jednak jego duże zniekształcenia spowodowane naciskiem zębów. Wgłębienia powstałe we wszystkich ustnikach utworzyły się zbyt szybko. Dowodzi to, że materiał użyty do produkcji nie był najwyższej jakości. Zastosowanie plastikowych naklejek znacznie opóźniło proces degradacji ustnika. W czasie dalszego użytkowania dostrzegłem także inne wady instrumentu. Naciskanie klap h 1 i cis 2 wymagało użycia dużej siły. Z tego powodu wydobywanie dźwięków e i fis w oktawie małej oraz h 1 i cis 2 było trudniejsze niż w klarnecie B. Z powodu wspomnianego wcześniej jedynego sposobu palcowania niektórych dźwięków utrudnione było granie legato w gamach D, A, E, e, h, fis.

Zaleta stała się wadą

Ześlizgiwanie się piątym palcem lewej ręki z klapy h 1 na klapę cis 2 oraz piątym palcem prawej ręki z klapy c 2 na klapę es 2 było dla dziecka zadaniem niełatwym. Podobne problemy wystąpiły podczas wykonywania utworów. Oceniając jakość wykonania klarnetów Lyons, muszę wspomnieć o innych usterkach. Najczęstszą z nich było odklejanie się, a w konsekwencji gubienie przez uczniów czopów spełniających rolę poduszek zakrywających otwory. Brak poduszki zmuszał do korzystania z pomocy serwisanta w Bydgoszczy, a więc odesłania instrumentu do naprawy. Okazało się bowiem, że największa, według konstruktorów, zaleta klarnetu Lyons, czyli możliwość samodzielnej wymiany uszkodzonych plastikowych klap, stała się jego wadą. Choć rzeczywiście naprawa instrumentu jest bardzo prosta – zniszczony element zastępuje się nowym – jednak żaden z łódzkich warsztatów nie chciał się podjąć tego zadania. Przyczyna była prosta – brak elementów zamiennych. Te bowiem, z których zbudowany jest klarnet Lyons, nie mogą być z powodu użytego materiału prostowane, lutowane. Pożądane byłoby więc dołączanie przez producenta kilku wymiennych modułów oraz czopów, czyli poduszek.

Można grać z akompaniamentem

Tyle o dostrzeżonych w czasie eksploatacji wadach instrumentu. Konstruktor klarnetu podkreśla, że jego wielką zaletą jest kompatybilność z instrumentami w stroju C. Pomaga to w muzykowaniu z fortepianem, akordeonem, gitarą, fletem, obojem bez konieczności trudnego dla dzieci transponowania melodii (niezbędnego w razie gry na klarnecie B).

Wielokrotnie obserwowałem, jak moi uczniowie grali z powodzeniem (ze słuchu) popularne melodie z akompaniamentem fortepianu. Jeden z nich przygotowuje obecnie dwa proste utwory z towarzyszeniem harfy. Pod tym względem przewaga klarnetu C Lyons nad klarnetem B jest niepodważalna. Zastosowany w klarnecie Lyons strój C umożliwia wykonywanie utworów z towarzyszeniem fortepianu, skomponowanych w oryginale na skrzypce, flet czy obój.

Graham Lyons zachęca do wykonywania na swoim klarnecie barokowych sonat skrzypcowych, fletowych czy obojowych. Jednak dla moich początkujących uczniów utwory te byłyby zbyt trudne. Jeśli chce się korzystać z literatury napisanej na klarnet B, należy oczywiście przetransponować akompaniament fortepianu o cały ton w górę. Jeżeli akompaniament jest skomplikowany, może się to okazać trudne. Jednak partie fortepianowe utworów, które wykonywali moi uczniowie w czasie dwóch lat nauki, były bardzo proste. Transponowanie ich nie stanowiło dla pianisty, a także dla mnie, żadnego problemu.

Na stronach internetowych http://www.first-clarinet.com/ Graham Lyons zachęca do korzystania ze swojego instrumentu przez wiele lat nauki. Przekonuje, że nie jest to klarnet tylko dla początkujących, ale może stanowić uzupełnienie zestawu klarnetów dla profesjonalistów. Według konstruktora wielką przewagą klarnetu Lyons nad tradycyjnym klarnetem B systemu francuskiego czy niemieckiego jest możliwość wykonywania wspaniałej literatury napisanej w oryginale na instrumenty w stroju C. Jednak, moim zdaniem, powszechne stosowanie na świecie klarnetu B skłania pedagogów do nauczania na tym właśnie instrumencie. Ponadto walory dźwiękowe oraz możliwości techniczne klarnetu B są znacznie wyższe niż klarnetu C Lyons, o czym konstruktor nie wspomina. Wymagania techniczne stawiane młodym klarnecistom wymuszają swobodne poruszanie się w całej skali instrumentu w różnej artykulacji i dynamice.

Czas na zmianę instrumentu

Wykonywanie na klarnecie Lyons niektórych połączeń, tryli, ozdobników może okazać się bardzo trudne lub wręcz niewykonalne. Konieczne staje się bowiem stosowanie chwytów zamiennych. Potrzebne są zatem dodatkowe klapy, których klarnet Lyons nie ma. Z tych powodów po niespełna dwóch latach nauczania postanowiłem zamienić klarnet Lyons mojego 9-letniego ucznia na instrument w stroju B. Chłopiec urósł, dobrze się rozwijał technicznie i muzycznie. Zmiana instrumentu nie była problemem. Rozpoczęliśmy grę na dźwiękach bez udziału klapy duodecymowej. Obserwowałem uważnie, czy zmiana ustnika nie wpłynie negatywnie na proces zadęcia (ustnik klarnetu B jest większy). Już po dwóch tygodniach uczeń przyzwyczaił się do nowego kształtu. Na początku ćwiczył łatwiejsze gamy i utwory. Stopniowo dostosowywał swoje palce do większych odległości między klapami i dziurami. Następnie rozpoczęliśmy grę na wyższych dźwiękach, łącząc stopniowo wszystkie rejestry. Cały proces dostosowywania do większego klarnetu trwał około pięciu tygodni. Uczeń był dumny, że gra już na takim klarnecie, na jakim gra jego nauczyciel.

Lekki, z małym ustnikiem

Po dwóch latach doświadczeń w nauczaniu dzieci gry na klarnecie Lyons jego przydatność oceniam pozytywnie. Instrument spełnił swoje zadanie w kształceniu uczniów w wieku od 7 do 9 lat. Jedna z moich mniej zaawansowanych uczennic trzeciej klasy gra na nim nadal. Największe zalety instrumentu to: niewielka waga (co zapobiega usztywnieniom rąk) oraz mały ustnik (ułatwia opanowanie zadęcia). Według mnie jest idealnym rozwiązaniem dla rozpoczynających naukę gry na klarnecie. Po dwóch lub trzech latach nauki radzę jednak zmienić Lyonsa na instrument w stroju B, a używany klarnet sprzedać młodszym kolegom, rozpoczynającym naukę muzyki.

Przedstawiając zalety klarnetu C Lyons (wspominając także o zauważonych wadach), chciałbym zachęcić nauczycieli do wykorzystywania tego instrumentu w nauczaniu najmłodszych. Gra na nim sprawia dzieciom wiele radości, a możliwość łatwiejszego muzykowania zespołowego pozwala przyjaźnie wprowadzać je w świat muzyki.

Piotr Maciejewski

nauczyciel OSM I i II st. im. Henryka Wieniawskiego w Łodzi

I klarnecista Teatru Wielkiego w Łodzi

Piotr Maciejewski

powrót

Krzyżówka
Słownik

Ustaw jako stronę startową

Prześlij znajomym


Książki
Podręczniki
Czasopisma
Płyty CD



2003    2004    2005    2006    2007    2008    2009    2010    2011    2012    2013   

Numer poprzedni




Licznik odwiedzin:

1


Gdzie kupić    Redakcja    Misja    Kontakt   

Zobacz nas w:
facebook logo