2/2017


szkoła mistrzów fortepianu 2012

Częściowo zrealizowany ze środków Ministerstwa Kultury w ramach programu operacyjnego "Promocja Czytelnictwa"




22.07-4.08 - 40. Dni Muzyki Karola Szymanowskiego

Filharmonia Krakowska - Music Summer

FX Music Group zaprasza

Filharmonia Poznańska - sezon 2017/2018

„Straszny dwór” w ramach 21. Letniego Festiwalu Opery Krakowskiej!

Balet Opery Krakowskiej tańczy do muzyki jazzowej! „Dwie Historie - jeden Taniec”

„Koncert finałowy” zwieńczy cykl „Pieśń – Teatr Słowa”

9.06.2016 - Premiera „Opowieści Hoffmanna” J. Offenbacha w Operze Krakowskiej!

9.06-2.07.2017 - Letni Festiwal Opery Krakowskiej - „Teatr Opery”

6.06.2017 - Po konferencji prasowej


Klarnetowy zawrót głowy, czyli jaki klarnet wybrać - - klarnet

Klarnetowy zawrót głowy, czyli jaki klarnet wybrać

Klarnet swój rodowód zawdzięcza szałamai, przypominającej barokową trąbkę.

Historia klarnetu sięga czasów Georga Philippa Telemanna, Georga Friedricha Haendla oraz Antonia Vivaldiego, czyli przełomu XVII i XVIII wieku. To oni nieświadomie dali początek dzisiejszemu klarnetowi, używając w swych utworach szałamai, czyli prototypu współczesnego klarnetu. Dźwięk szałamai był zbliżony do dźwięku trąbki barokowej – wysoki, jasny i klarowny. Na początku instrument ten miał ustnik podobny do ustnika używanego

w trąbce, a korpus zaopatrzony był w otwory z trzema klapami. Niestety, połączenie ustnika i zadęcia trąbkowego z aplikaturą fletu nie dawało wielkich możliwości technicznych. Około 1700 roku niemiecki konstruktor instrumentów Johann Christoph Denner rozpoczął pracę nad udoskonaleniem szałamai. Stworzył nowy ustnik (komora ze stroikiem) i dodał rozszerzającą się czarę głosową.

Szałamaja nie wydawała już bardzo przenikliwych, jasnych dźwięków. Jej brzmienie było cieplejsze i klarowniejsze. Od tego czasu budowę klarnetu ciągle zmieniano. Udoskonalano mechanikę z pięciu do współcześnie 17–21 klap. Budowano różne systemy aplikatury: Alberta, Öhlera, Müllera, Böhma. Szukano różnych materiałów do budowy – stosowano heban, bukszpan, kość słoniową.

Dzisiejsze klarnety to dwa systemy aplikatury: wprowadzony w 1843 roku system francuski (Böhma), bardziej komfortowy, oraz system niemiecki. Oprócz zastosowanych dwóch systemów aplikatury klarnety systemu niemieckiego i francuskiego różnią się budową korpusu, drążeniem kanału i grubością ścianek, co wpływa na barwę instrumentu i komfort gry. Korpus jest najczęściej czteroczęściowy o policylindrycznym drążeniu, czyli jego średnica wewnętrzna jest zmienna w całej długości kanału. Do budowy korpusu klarnetu używa się zwykle: twardego afrykańskiego drewna o nazwie Grenadilla, Mozambican Ebony oraz Honduran Rosewood – używanego również przy produkcji marimbafonu. Firma Buffet Crampon w najlepszych modelach stosuje szlachetniejszą odmianę Grenadilli – Mpingo. Modele szkolne wytwarzane są również z tworzywa o nazwie ABS. Klapy wykonuje się ze stopu miedzi, cynku i niklu. Są niklowane, srebrzone lub złocone. Zdaniem amerykańskich klarnecistów klapy niklowane lub złocone dają dźwięk ciemniejszy, natomiast klapy srebrne – jaśniejszy. Najpopularniejsze poduszki wyrabiane są ze skóry z wodoodpornym impregnatem, rybiej skórki, poduszki z membraną Gore-Tex oraz korka.

Poniżej przedstawiam krótką charakterystykę najpopularniejszych producentów klarnetów – firm zajmujących się seryjnym wytwarzaniem instrumentów w całej gamie, od modeli szkolnych po profesjonalne, oraz małych manufaktur wyrabiających znakomite, wysokiej klasy, mistrzowskie instrumenty. Krótki opis firm klarnetowych ma przybliżyć markę, jej gorsze i lepsze produkty. Niniejsza ocena jest moim subiektywnym odczuciem – odczuciem klarnecisty i miłośnika tego instrumentu, natomiast to, na jakim klarnecie będziemy grali, zależy wyłącznie od naszych potrzeb, gustu i wyobrażeń.

Buffet Crampon Paris

Najpopularniejsza na świecie marka klarnetów. Początki firmy sięgają 1875 roku; oferuje duży wybór instrumentów oraz dobrą jakość seryjnej produkcji za przystępną cenę. Produkuje klarnety dla początkujących i dla profesjonalistów.

Modele szkolne B 10 i B 12, wytwarzane z tworzywa sztucznego, są lekkimi klarnetami dla początkujących (ważne w nauczaniu małych dzieci), w przystępnej cenie. E 10 i E 11 są pierwszymi szkolnymi modelami wykonanymi z drewna Grenadilla. E 13 to najpopularniejszy klarnet szkolno-studencki. Polecam go ze względu na cenę (niską w stosunku do jakości). Wielu profesjonalnych muzyków gra właśnie na tym modelu. RC – model profesjonalny, szczególnie doceniany we Francji i Włoszech, charakteryzuje się dobrą intonacją, ładnym, pełnym buffetowskim brzmieniem. RC Prestige zdobył popularność w Polsce zaraz po ukazaniu się na rynku, obecnie jest najczęściej kupowanym profesjonalnym klarnetem. Budowany jest z wyselekcjonowanego drewna (gatunek Mpingo) o gęstszych słojach. Instrument ma dodatkowe drążenie w czarze głosowej dla polepszenia brzmienia dolnego rejestru, dobrą intonację, wyposażony jest też w poduszki typu Gore-Tex.

Festival to model o ładnym, ciepłym brzmieniu. Niestety, większość egzemplarzy, z którymi się spotkałem, miała duże wady intonacyjne. Jeżeli mamy możliwość wyboru spośród kilku instrumentów i znajdziemy dobry intonacyjnie klarnet, polecam ten model.

Vintage to najpopularniejszy klarnet Buffeta w USA, sprzedawany tam pod nazwą R 13. Charakteryzuje go ciepłe, pełne brzmienie. Obecnie używam właśnie tego modelu i mogę stwierdzić, że nie miałem tak dobrego intonacyjnie buffeta. Niestety, Buffet Crampon coraz mniej dba o jakość wykonania swoich instrumentów i dlatego musiałem przeprowadzić korektę mechaniki oraz zmienić poduszki z seryjnych na skórkowe.

Tosca, nowość firmy Buffet Crampon, to najwyższej jakości i najdroższy model, lecz cóż z tego. Wprawdzie ma wygodną aplikaturę, dodatkową klapę do podwyższania dźwięku F, ładne drewno o gęstych słojach, ale też, niestety, płaskie brzmienie, niepewną intonację. Miałem okazję grać na czterech egzemplarzach, ale wydaje się, że choć jest to wykańczany ręcznie najwyższej jakości model, jego cena jest jednak zbyt wysoka. Buffetowskie instrumenty harmoniczne, czyli klarnet basowy, altowy, klarnet Es, to udane produkcje. Jedyny problem wiąże się z użyciem zbyt miękkiego materiału w oklapowaniu klarnetu basowego.

Selmer Paris

W 1885 roku Henri Selmer rozpoczął produkcję ustników, a w roku 1898 powstały pierwsze klarnety. Marka cieszyła się uznaniem w latach powojennych do lat 70., potem przeżywała kryzys jakości. Popularne w tamtych czasach modele to S 9 i S 10. Dzisiaj Selmer produkuje coraz lepsze instrumenty. Wprowadza nowe rozwiązania, ulepsza mechanikę, jakość wykonania jest z roku na rok lepsza. Podczas studiów w Akademii Muzycznej grałem na modelu Signature, który charakteryzował się bardzo ładnym, ciepłym i oryginalnym brzmieniem. Niestety, problemy intonacyjne zmusiły mnie do zmiany klarnetu. W tym roku miałem okazję spróbować Signature i byłem mile zaskoczony jakością wykonania oraz intonacją. Modele Odyssee i Artys to w pełni profesjonalne instrumenty, o typowo selmerowskim, więc charakterystycznym brzmieniu. Z kolei model Saint Louis to połączenie barwy Selmera i Buffeta, z wygodną aplikaturą – warto spróbować. Ceny instrumentów Selmera są na bardzo przyzwoitym poziomie. Jednak nie polecałbym zakupu bez możliwości wyboru spośród kilku egzemplarzy danego modelu. Klarnet basowy model Privilege jest znakomitym reprezentantem rodziny klarnetów harmonicznych – polecam.

Leblanc-France

Francuska firma budująca klarnety i szkolne, i profesjonalne. Niestety, zbyt mała liczba na rynku klarnetów szkolnych i średniej klasy, czyli modeli Sonata, Artist, Esprit, nie pozwoliła mi na obiektywną ocenę. Z instrumentów klasy profesjonalnej miałem okazję grać na modelach Concerto i Opus II. Szczególnie polubiłem Opusa za jego bardzo wygodną aplikaturę. Miałem do dyspozycji kilka egzemplarzy i w każdym z nich intonacja była bezproblemowa, ponadto każdy z nich charakteryzował się ładnym drewnem i ciemną, ciepłą barwą, zbliżoną do barwy klarnetów Selmera. Mankamentem Leblanca jest średnia jakość wykonania mechaniki. Należy jednak wspomnieć o bardzo pomysłowych regulacjach luzów na klapach prawej ręki dolnego korpusu dla dźwięków E/H oraz FIS/CIS.

Yamaha

Japońska firma wytwarzająca klarnety o bardzo wysokiej jakości seryjnej, bardzo dokładne pod względem technicznym. Powtarzalność egzemplarzy każdego klarnetu jest godna podziwu. Ciekawostką jest zastosowanie we wszystkich instrumentach, począwszy od modelu 450, dodatkowego drążenia w czarze głosowej.

Modele szkolne z serii 250 to klarnety z materiału ABS – tworzywowe. Modele 450 są całkowicie drewnianymi instrumentami, godnymi polecenia dla uczniów ze względu na bardzo dobrą intonację oraz wygodne oklapowanie. Seria 650 to jak zapewnia producent model profesjonalny, ale w praktyce jest odpowiednikiem Buffeta E 13. Kupowanie bez możliwości wyboru z kilku egzemplarzy to mniejsze ryzyko wad brzmieniowych i intonacyjnych na korzyść yamahy. Model CX jest klarnetem profesjonalnym, a jego odmiana w stroju A znakomitą propozycją w tym przedziale cenowym. Modele SEV, CSV, AE z serii Custom to najlepsze modele firmy dostępne w Europie. Oznaczenia dotyczą barwy instrumentu: SEV – pełne, otwarte i najjaśniejsze brzmienie, CSV – ciemniejsza barwa, AE – bardzo ciemny i mocny brzmieniowo. Nowością firmy Yamaha jest model CSG – w Japonii oferowany pod nazwą Ideal, o nieco innej budowie i zmienionym drążeniu kanału oraz z poduszkami z rezonatorami. Charakteryzuje się ciepłym i skoncentrowanym dźwiękiem. W odmianie tego modelu o nazwie CSG-H zastosowano specjalną powłokę na klapach (mieszanka złota, niklu i miedzi), która ma za zadanie uszlachetnianie dźwięku. Klarnety harmoniczne również należą do wysokiej jakościowo klasy instrumentów. Dla chcących rozpocząć grę na klarnecie basowym Yamaha YCL-221 jest odpowiednim instrumentem. Wprawdzie jest wykonana z tworzywa ABS, ale łatwość grania, dobra intonacja i cena są godne polecenia dla adeptów „basowania”.

Amati

Niegdyś najpopularniejsze klarnety w Polsce. Czeska firma zdobyła polski rynek w czasach, kiedy tylko takie instrumenty były dostępne w sklepach muzycznych. Niestety, większość szkół muzycznych do dziś dysponuje właśnie tymi instrumentami. Przy zakupie klarnetu dla początkującego klarnecisty odradzam tę markę.

Jupiter

To jedyna azjatycka marka, którą można polecić. Klarnet Parisienne jest najlepszym modelem firmy, w całości drewnianym. Cena tego instrumentu, w stosunku do jakości, stanowi dobrą propozycję w klasie modeli szkolnych.

Hanson

Dobrze zapowiadająca się młoda angielska firma, produkująca klarnety od modeli szkolnych po profesjonalne i robione na zamówienie z indywidualną specyfikacją klienta. Klarnety są bardzo starannie wykonane, z dobrego jakościowo drewna i wyposażone w dobre akcesoria. Już do modelu szkolnego Hanson dodaje seryjnie ustnik Vandorena B45, Ligaturke BG oraz futerał BAM. Modele profesjonalne z serii T i BTR są ręcznie wykańczane, mają bardzo wygodny układ klap oraz specjalnie wykonaną baryłkę (model BTR).

Klarnety hand made – ręcznie wykonane

Peter Eaton

Instrumenty pochodzą z angielskiej manufaktury Petera Eatona. Od 1977 roku klarnecista Peter Eaton buduje swoje klarnety w dwóch odmianach: Elite, o większym borowaniu, zgodnie z angielską tradycją budowy klarnetów, oraz International, o małym borowaniu i ciemniejszym dźwięku. Firma zatrudnia pięć osób zajmujących się bezpośrednio budową instrumentów. Bardzo wysoka jakość wykonania w połączeniu ze świetną intonacją oraz dużym komfortem gry zdobywa na świecie ciągle nowych zwolenników marki Petera Eatona. Na klarnetach tej firmy grają: Sharon Kam, Emma Johnson, Michael Collins, Gervase de Peyer.

Luis Rossi

Klarnety produkowane są przez klarnecistę Luisa Rossiego w Santiago de Chile. Mistrzowskie instrumenty budowane są w trzech częściach: korpus dolny i górny jako jedna część z jednego kawałka drewna, czara głosowa i baryłka. Do produkcji używa się drewna z gatunku czarnego afrykańskiego. Grenadilli oraz odmiany Honduran Rosewood – drewna różanego. Luis Rossi stosuje w swych instrumentach wiele autorskich pomysłów: dodatkowy mechanizm dźwięku B, który bywa w klarnetach przytłumiony, specjalny system śrub w mechanice, opóźniający powstawanie luzów, zmieniony układ otworów dźwiękowych CIS/GIS oraz klap trylowych prawej ręki. Przy produkcji zatrudnionych jest sześć osób, które budują około pięciu instrumentów miesięcznie. Luis Rossi próbuje każdy wyprodukowany instrument i dostraja go.

Klarnety z manufaktur niemieckich – ręcznie wykonane

Ze względu na podział klarnetów na dwa systemy: francuski oraz używany w Niemczech, Austrii i częściowo Szwajcarii system niemiecki tylko nieliczni producenci niemieccy budują klarnety systemu francuskiego. Zwykle drążenie takich klarnetów wykonuje się według tradycji niemieckiej, natomiast aplikaturę stosuje się francuską. Do firm, które produkują tego typu klarnety, należą: Herbert Wurlizer, Schwenk & Seggelke (wytwarzają też kopie dawnych instrumentów) Frank Hammerschmidt, Wolfgang Dietz, Harald Hüyng.

Spośród wymienionych marek miałem wielką przyjemność gry na instrumentach Wurlizera oraz Schwenk & Seggelke. Są to instrumenty o znakomitej precyzji wykonania, świetnej intonacji, dające bardzo głęboką, mocną barwę. Szczególne wrażenie wywarł na mnie klarnet Schwenk & Seggelke, model 3000 F z rolkami na przejściu klap z GIS/DIS na C/F.

Firmy te produkują instrumenty o bardzo wysokiej jakości, lecz za taką jakość trzeba, niestety, dużo zapłacić. Ceny kształtują się w przedziale 20–28 tys. zł za klarnet B. Życzę wszystkim klarnecistom, aby mieli możliwość zagrania na takich instrumentach.

Aleksander Fojcik

klarnecista Orkiestry Muzyki Nowej w Katowicach

firma Alecmusic

Fot. Angielska manufaktura produkująca klarnety Hanson

Aleksander Fojcik

powrót

Krzyżówka
Słownik

Ustaw jako stronę startową

Prześlij znajomym


Książki
Podręczniki
Czasopisma
Płyty CD



2003    2004    2005    2006    2007    2008    2009    2010    2011    2012    2013   

Numer poprzedni




Licznik odwiedzin:

1


Gdzie kupić    Redakcja    Misja    Kontakt   

Zobacz nas w:
facebook logo